HEEMLAND 30 (zomer 2005)

Nederlands niet bij het oud vuil

Het onderwijs verengelst. Who cares? Om goed Engels te leren spreken heb je geen tweetalig onderwijs nodig. "Het onderwijs moet vrijwel geheel in het Engels worden", lees ik in NRC Handelsblad. Hè, heb ik even niet opgelet en heeft Nederland zich bij het Verenigd Koninkrijk aangesloten? Nee, het bericht gaat over het zogeheten BaMa-model waartoe enkele jaren geleden is besloten door een aantal onderwijsministers in de Italiaanse stad Bologna. Daar is afgesproken het hoger onderwijs in de diverse Europese landen naar Angelsaksisch model op elkaar af te stemmen. Vandaar BaMa voor Bachelor/1e fase en Master/2e fase. Om de doorstroming te vergemakkelijken.

Keuze Gent

In Nederland weet je dat zo'n streven onmiddellijk vertaald wordt in het overboord zetten van de eigen taal. Er hoeft maar ergens een buitenlander vermoed te worden of wij Nederlanders schakelen over op ons krakkemikkige Engels. De meeste universiteiten in Nederland geven colleges in de tweede fase inmiddels uitsluitend in deze taal.

Het vreemde is dat de Rijksuniversiteit van Gent onlangs een nieuwe taalcode heeft aangenomen waarbij uitdrukkelijk verwezen wordt naar datzelfde Bologna-akkoord: "Daar waar de Sorbonne- en Bolognaverklaringen een streven uitdrukken naar grotere transparantie en uitwisselbaarheid, wordt in deze zelfde verklaringen expliciet aandacht gevraagd voor de eigenheid, de meertaligheid en de culturele diversiteit", stelt de universiteit in haar keuze voor het Nederlands. 'Gent' vindt dat zij een verplichting heeft tegenover de landstaal, waar de meerderheid der Nederlandse universiteiten lak aan die eigen taal lijkt te hebben. Het verlies van het belangrijke onderwijsdomein zal het Nederlands immers intellectueel onthoofden.

Petitie voor het Nederlands

Een van de weinige plaatsen waar in de Nederlandse wet het gebruik van het Nederlands verplicht wordt gesteld, is nu juist de Wet op het Hoger en Wetenschappelijk onderwijs. De stichting Nederlands en de werkgroep Taal en Taalbeleid van het Algemeen-Nederlands Verbond (ANV) vroegen zich af hoe het mogelijk was dat er tussen wet en werkelijkheid zoveel ruimte zat. Zij stelden een petitie op voor de onderwijscommissie van de Tweede Kamer, waarin ze de Kamer vragen haar toezichthoudende taak in deze serieus te nemen. Een delegatie van de commissie nam eind 2003 de petitie in ontvangst en ging over tot de orde van de dag. Een herinnering aan de gedane belofte de verantwoordelijke bewindsman over deze kwestie te interpelleren, werd slechts voor kennisgeving aangenomen, evenals later een open brief aan de fractievoorzitters in de Tweede Kamer.

Slecht Engels

Wel reageerde staatssecretaris Rutte op een brief van een sympatisant van de stichting Nederlands aan diezelfde Kamercommissie. Rutte zag geen licht tussen de wetgeving en de praktijk waar een grote deel van het onderwijs aan de universiteiten nog slechts in het Engels plaatsvindt. Zo heeft Utrecht een School of Medicine voor de artsenopleiding en is daar onlangs ook een Law School geopend voor de slimmere rechtenstudent.

Engels is nu eenmaal de taal van de wetenschap, oreerde D66 kamerlid Ursie Lambrechts op een discussiebijeenkomst van de stichting Nederlands eind april in Haarlem. Het is natuurlijk vrij bizar dat Nederlandse studenten in het Engels onderwijs krijgen op grond van dat argument, terwijl meer dan 90 procent nooit iets met wetenschap van doen zal hebben. Daar komt nog eens bij dat onderwijs in een vreemde taal de kennisoverdracht niet bepaald bevordert, zoals uit onderzoek is gebleken. Studenten beginnen al te klagen over het slechte Engels van hun docenten, maar hebben kennelijk niet in de gaten dat studenten recht hebben op Nederlands.

Keuken en kroeg

Het verlies van het belangrijke onderwijsdomein zal het Nederlands intellectueel onthoofden. Nieuwe woorden zullen steeds vaker niet Nederlands zijn. In steeds meer domeinen (zoals het bedrijfsleven) zal het Nederlands niet langer vanzelfsprekend zijn. We praten dan niet meer over een stortvloed aan Engelse leenwoorden, maar over de verwording van het Nederlands tot een taal die nog slechts in keuken en kroeg zal worden gebruikt.

In de zuigstroom van de verengelsing van het hoger onderwijs hebben ook steeds meer middelbare scholen een tweetalige opleiding waarbij een groot deel van de lessen in het Engels wordt gegeven. L. Wiener, leraar Engels en schrijver, schamperde op de bovengenoemde bijeenkomst in Haarlem over zoveel domheid. Om goed Engels te leren spreken heb je geen tweetalig onderwijs nodig, zei hij. Liever niet, want wat voor een Engels leert een leerling die zijn biologie van een in het Engels stumperende Nederlandse leraar krijgt?

De stichting Nederlands laat het er niet bij zitten. Als de politiek niet wil luisteren, moeten we maar eens vragen aan de hoogste bestuursrechter, de Raad van State, of hij er net zo over denkt als Rutte en de onderwijscommissie. De stichting vindt het Nederlands te kostbaar om zo maar achteloos bij het oud vuil te zetten.

Arno Schrauwers

KN 10 juni 2005

Arno Schrauwers is voorzitter van Stichting Nederlands. Meer informatie op www.stichting-nederlands.nl of secretaris@stichting-nederlands.nl

terug naar thuisblad van Heemland

terug naar Heemland 30, Ten Geleide

naar Heemland 30, Taalpolitiek: Taalverdediging

einde heemland 30

naar Heemland 31, Ten geleide